ANKARA ÜNİVERSİTESİ

SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ

ULUSLARARASI İLİŞKİLER BÖLÜMÜ

SİYASİ TARİH ANABİLİM DALI

  

  

    ANASAYFA             

    TARİHÇE                   

    AKADEMİK KADRO 

    DERSLER

    FAALİYETLER

    DUYURULAR

    BAĞLANTILAR

    HARİTALAR

    İLETİŞİM

 

              

                                       OSMANLI DİPLOMASİ TARİHİ            

                                    Öğretim Üyesi: Prof. Dr. Çağrı ERHAN

                                                               Arş. Gör. Dr. Gökhan ERDEM 

                                   

        

Genel Bilgiler:

Dersin İşlenişi: Her hafta ilk derste, bir hafta önce okunması söylenen kitap ve makaleler üzerinde tartışılacak, ardından o haftanın konuları işlenecek, son olarak sorular cevaplanacaktır.

 

Derse Devam: Öğrencilerin derse devamı notlar verilirken göz önünde bulundurulacaktır. Bu çerçevede, derse devam etmeyen öğrencilerin, tek ders, üç ders, baraj vs. gerekçelerle hocaya başvurmamaları önem arz etmektedir.

 

Derse Katılım: Öğrencilerin kendilerine verilen kitap ve makaleleri eksiksiz okuyarak, dersteki tartışmalara aktif biçimde katılmaları, görüş bildirmeleri, sorulara cevap vermeleri ve değerlendirme yapmaları beklenir.

 

Sınavlar: Dekanlıkça ilan edilen tarihlerde ara sınav ve dönem sonu sınavları yapılacaktır. Her iki sınav da klasik olacaktır. Ara sınavda bir harita sorusu çıkması muhtemeldir. Bu nedenle, tüm öğrencilerin bir tarih atlası edinerek, okumalarını yaparken, geçen yer isimlerini haritadan takip etmeleri önerilir. Her iki sınavda da karşılaştırma, tahlil, muhakeme ağırlıklı ve kompozisyon şeklinde cevaplanması gereken sorular çıkacağından, öğrencilerin bu yöndeki yeteneklerini geliştirecek biçimde, çok okumaları ve not çıkararak çalışmaları yararlıdır. Henüz Türkçe yazma konusunda yeterlilik kazanmamış yabancı uyruklu öğrencilerin, bu hususa özellikle dikkat etmeleri gereklidir.

 

Öğretim Üyesine Ulaşım: Dersle ilgili konularda Çağrı Erhan’la görüşmek isteyenler, her zaman odasına gelebilir (ATAUM), 320 49 36 numaralı telefonu arayabilir ya da erhan@politics.ankara.edu.tr adresine e-mail atabilirler. Gökhan Erdem’le görüşmek isteyenler ise Spor Salonundaki odasına gidebilir, 595 13 93 numaralı telefonu arayabilir ya da gerdem@politics.ankara.edu.tr  adresine e-mail atabilirler. Ders dışı konularda görüşmek isteyenlerin gelmeden önce randevu almaları uygun olur.

 

Ders Kitabı: Dersin tek bir kitaptan işlenmesi söz konusu değildir. Öğrenciler aşağıdaki okuma listesinde yer alan kitap ve makaleleri okumakla yükümlüdürler. Ulaşılmakta güçlük çekilen kitap bölümleri ve makaleler fakültedeki fotokopiciye bırakılacaktır. Gönüllü okumalar, konu hakkında daha ayrıntılı bilgi almak isteyen öğrenciler içindir. Haftalık okunacak sayfa adedi, bir üniversite öğrencisinin günlük okuma kapasitesi ve diğer dersler dikkate alınarak belirlenmiştir. Yine de, düzenli okuma alışkanlığı olmayan ve plânsız çalışan öğrenciler başlangıçta zorlanabilirler. Böyle bir durumda, televizyona, kahveye ve “geyiğe” ayırdığınız saatleri göz önünde bulundurmanız ve otobüste, metroda, hatta kantinde de okuma yapabileceğinizi hatırlamanız gereklidir. Özetle, zorunlu okumalarınızı yapmamanızı mazur gösterecek herhangi bir mazeret geçerli değildir.  

 

   

Ders Plânı ve Okumalar:

 

1. Hafta: Temel Kavramlar: Tarih – Diplomasi - Osmanlı

Okumalar:

      E. H. Carr, Tarih Nedir?, İstanbul, İletişim, 1987. (Tümü)

      Hüner Tuncer, Eski ve Yeni Diplomasi, Ankara, Dış Politika Enstitüsü, 1991, s.1-41.

 

2. Hafta: Osmanlı Beyliği’nin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

Okumalar:

       Oral Sander, Anka’nın Yükselişi ve Düşüşü, Ankara, İmge. (Birinci Bölüm)

     Taner Timur, Osmanlı Toplumsal Düzeni, Ankara, AÜSBF, 1979. (Giriş: Göktürklerden Osmanlılara)

       Halil İnalcık, “Osmanlı Devleti’nin Doğuşu Meselesi”, Söğüt’ten İstanbul’a (der. Oktay Özel, Mehmet Öz), Ankara, İmge, 2000, s. 225-240.

 Gönüllü Okuma: Fuad Köprülü, Osmanlı Devleti’nin Kuruluşu, Ankara, TTK, 1999.

 

3. Hafta: Kuruluş Dönemi Dış İlişkileri

Okumalar:

       Sander - 2. Bölümün başından “Avrupa’da Üstünlük” altbaşlığına kadar.

       Timur - 2. Bölümün başından, “Fatih Sultan Mehmet” altbaşlığına kadar.

       Halil İnalcık, “Osmanlı Fetih Yöntemleri”, Söğüt’ten İstanbul’a, s.443-472.

Gönüllü Okuma: Ronald C. Jennings, “Gazi Tezi Üzerine Bazı Düşünceler”, Söğüt’ten İstanbul’a, s. 429-441.

 

4. Hafta: İmparatorluğun Kuruluşu

Okumalar:

        Sander - “Avrupa’da İmparatorluk” başlığından “Üstünlüğün Doruğu” altbaşlığına kadar.

        Timur – “Fatih Sultan Mehmet” altbaşlığından “Kanuni Sultan Süleyman” altbaşlığına kadar.

 Gönüllü Okumalar:

        Halil İnalcık, “The Policy of Mehmed II Toward the Greek Population of Istanbul and the Byzantine Buildings of the City”, Dumbarton Oaks Papers, 23-25 (1969-1970), pp. 231-249. (Fotokopiciye Bırakılacaktır)

        Rhoads Murphey, “Fatih Dönemi İç ve Dış Politikası”, Osmanlı Ansiklopedisi, C.1, s.239-257. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

      Maria Pia Fabris, “XV.-XVIII. Yüzyıllarda Osmanlı-Venedik İlişkileri”, Osmanlı Ansiklopedisi, C: 1, s. 259-268. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

 

5. Hafta: XVI. Yüzyılda Dış İlişkiler

Okumalar:

        Sander – “Üstünlüğün Doruğu” altbaşlığından “Üçüncü Bölüm”e kadar.

       Timur – “Kanuni Sultan Süleyman” altbaşlığından, “Osmanlı Düzeninin Unsurları” başlığına kadar.      

Gönüllü Okuma: Fernand Braudel, The Mediterranean and the Mediterranean World in the Age of Philip II, London, Harper Collins, 1992, pp. 465- 500. (“The Origin of Empires” başlığından “Societies” başlığına kadar). Not: II. Philip Döneminde Akdeniz ve Akdeniz Dünyası başlığıyla çıkan tercümesinden de okunabilir. (“İmparatorlukların Kökeni” başlığından “Toplumlar” başlığına kadar.)

 

6. Hafta: Klasik Dönem Osmanlı Diplomasisi

Okumalar:

       Tuncer – s. 41- 49.

      Ali İbrahim Savaş, “Genel Hatlarıyla Osmanlı Diplomasisi”, Osmanlı Ansiklopedisi, s. 643-658. (Fotokopiciye bırakılacaktır).

      Yusuf Halaçoğlu, XIV.-XVII. Yüzyıllarda Osmanlılarda Devlet Teşkilatı ve Sosyal Yapı, Ankara, TTK, 1998, s. 7-43. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

 Gönüllü Okumalar:

     Niels Steensgaard, “Consuls and Nations in the Levant 1570-1650”, Scandinavian Economic History Review, Vol: XV, 1-2 (1967), pp.13-55. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

       Recep Ahıshalı, Osmanlı Devlet Teşkilatında Reisülküttaplık, İstanbul, Tarih ve Tabiat Vakfı, 2001.

        Faik Reşit Unat, Osmanlı Sefirleri ve Sefaretnameleri, Ankara, TTK , 1992.

 

 7. Hafta: Duraklama ve Gerileme Döneminde Dış İlişkiler

Okumalar:     

       Sander – Üçüncü Bölüm- “Yetişkinin Avrupa’da Durgunluğu” ve Dördüncü Bölüm’de “4. Dışişleri Bakanlığı” altbaşlığına kadar.

       Osman Köse, “XVIII. Yüzyıl Osmanlı-Rus Münasebetleri”, Osmanlı Ansiklopedisi, C:1, s.536-549. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

       Carter V. Findley, “İmparatorluğun Gerilemesinin Yeni Oluşan Kalemiye Üzerine Etkisi”, Osmanlı Devleti’nde Bürokratik Reform, İstanbul, İz, s.61-95. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

 

8. Hafta: Sürekli Diplomasiye Geçiş

Okumalar:     

        Sander- “4. Dışişleri Bakanlığı” altbaşlığı.

        Kemal Girgin, Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemi Hariciye Tarihimiz, Ankara, TTK, 1994, s.13-70. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

        Findley, “Padişahlığın Gücünün Yeniden Tesisi ve Sivil Bürokrasinin Kurulması”, Osmanlı Devleti’nde Bürokratik Reform, s.97-128. (Fotokopiciye bırakılacaktır).

 Gönüllü Okumalar:

        İlber Ortaylı, İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, İstanbul, İletişim, 2001.

        Cevdet Küçük, “Osmanlı Devleti’nde Millet Sistemi ve Tanzimat”, TCTA, C. IV, s. 1007. (Fotokopiciye Bırakılacaktır)

        Thomas Naff, “Reform and Conduct of Ottoman Diplomacy in the Reign of Selim III, 1789-1807”, Journal of the American Oriental Society, Vol:83, No: 3 (1963), pp. 295-315. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

 

9. Hafta: Doğu Sorunu 1

Okumalar:        

      Sander – “Maliyenin Zorlamaları Kırım Savaşı ve Sonrası” başlığından Beşinci Bölüm’e kadar.

       Haluk Ülman, “Doğu Sorunu”, TCTA, C.1, s. 273-278.

       Çağlar Keyder, “Osmanlı Devleti ve Dünya”, TCTA, C.3, s. 643-653.

       Şevket Pamuk, “19. Yüzyılda Osmanlı Dış Ticareti”, TCTA, C.3,, s. 653.

 Gönüllü Okumalar:

     Seyfettin Gürsel, “Osmanlı Dış Borçları” ve “1838 Osmanlı-İngiliz Ticaret Anlaşması” TCTA, C.3, s. 672-690. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

       Roderic Davison, “Britain, The International Spectrum, and the Eastern Question, 1827-1841”, Nineteenth Century Ottoman Diplomacy and Reforms (Roderic Davidson), İstanbul, İSİS, 1999, pp. 148-168. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

 

10. Hafta: Doğu  Sorunu 2

Okumalar:    

        Sander – Beşinci Bölüm’ün başından “Yeni Dost Almanya” altbaşlığına kadar.

        İlber Ortaylı, “Balkanlar’da Milliyetçilik”, TCTA, C.IV, s. 1026. (Fotokopiciye Bırakılacaktır)

         İlber Ortaylı, “Arap Milliyetçiliği”, TCTA, C. IV, s. 1032. (Fotokopiciye Bırakılacaktır)

        Selim Deringil, “II. Abdülhamid’in Dış Politikası”, TCTA, C. II, s. 304. (Fotokopiciye Bırakılacaktır)

 Gönüllü Okumalar:

      Roderic Davison, “The Ottoman Empire and the Congress of Berlin”, Nineteenth Century Ottoman Diplomacy and Reforms (Roderic Davidson), İstanbul, İSİS, 1999, pp. 175-196. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

       Roderic Davison, “Vienna as a Major Ottoman Diplomatic Post in the Nineteent Century”,  Nineteenth Century Ottoman Diplomacy and Reforms (Roderic Davidson), İstanbul, İSİS, 1999, pp.257-280. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

 

11. Hafta: Birinci Dünya Savaşı’na Doğru

Okumalar:

       Sander- Beşinci Bölüm’de “Yeni Dost Almanya” başlığından “Yaşlının  İntiharı” başlığına kadar.

      İlber Ortaylı, Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu, İstanbul, İletişim, 2001. (Kitabın tümü).

 Gönüllü Okuma: Roderic Davison, “The Ottoman Boycott of Austrian Goods in 1908-1909 as a Diplomatic Question”, Nineteenth Century Ottoman Diplomacy and Reforms (Roderic Davidson), İstanbul, İSİS, 1999, pp.281-308. (Fotokopiciye bırakılacaktır)

 

12. Hafta: Birinci Dünya Savaşı

Okumalar:

       Sander – Beşinci Bölüm’de “Yaşlının İntiharı” başlığından kitabın sonuna kadar.

       Feroz Ahmad, “İttihat ve Terakki’nin Dış Politikası”, TCTA, C. 2, s. 293. (Fotokopiciye bırakılacaktır).

Gönüllü Okuma: Roderic Davison, “Ottoman Diplomacy and its Legacy”, Nineteenth Century Ottoman Diplomacy and Reforms (Roderic Davidson), İstanbul, İSİS, 1999, pp.329-350.