ANKARA ÜNİVERSİTESİ

SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ

ULUSLARARASI İLİŞKİLER BÖLÜMÜ

SİYASİ TARİH ANABİLİM DALI

  

  

    ANASAYFA             

    TARİHÇE                   

    AKADEMİK KADRO 

    DERSLER

    FAALİYETLER

    DUYURULAR

    BAĞLANTILAR

    HARİTALAR

    İLETİŞİM

 

              

                                           SOVYET DIŞ POLİTİKASI            

                                    Öğretim Üyesi: Doç. Dr. Erel TELLAL  

                                   

 

       Ders Planı ve Kaynakça

      Aşağıda saptanan başlıklarda 9 hafta ders, bu derslerde sunuşlar yapılacak ve dönem sonunda ödev sunulacaktır. Her öğrenci bir sunuş yapacak, bu sunuş dışındaki iki başlıkta da tartışmacı olacaktır. Sunuşlar 20-30 dakikayla, ödev ise 20-25 sayfayla sınırlandırılmıştır. İlk toplantıda dersin tanıtımının, sunuşların ve tartışmacıların belirlenmesinin ardından Sovyet Dış Politikası şu başlıklar altında ele alınacaktır:

 

I. DEVRİM (1917-1921)

Önerilen konu başlıkları:

Dünya Devriminden Tek Ülkede Sosyalizme

Lenin’in Dış Politikası

Ulusların Kendi Kaderini Tayin Hakkı: Lenin Yorumu

İç Savaşa Dış Müdahale: Uluslararası Ortam

Önerilen okuma:

V. İ. Lenin, “Avrupa Birleşik Devletleri Sloganı Konusunda”, Ekim Devrimi Dosyası, çev. Kenan Somer, Ankara, Sol, 1999, s. 13-16.

Vladimir Lenin, “Declaration on Peace”, Arthur E. Adams, ed., Readings in Soviet Foreign Policy, Boston, D. C. Heath and Company, 1961, pp. 1-3.

Vladimir Lenin, “Theses on the Question of the Immediate Conclusion of a Separate and Annexationist Peace”, Arthur E. Adams, ed., Readings in Soviet Foreign Policy, Boston, D. C. Heath and Company, 1961, pp. 18-22.

Edward Hallett Carr, “Isolation, and Plans for World Revolution”, Arthur E. Adams, ed., Readings in Soviet Foreign Policy, Boston, D. C. Heath and Company, 1961, pp. 23-42.

Robert Lansing, “Bolshevist Program of  World Revolution”, Memorandum on Certain Aspects of the Bolshevist Movement in Russia, Washington, Government Printing Office, 1919, pp. 20-22.

Ernest Mandel, “Uluslararası Önemlilik”, Ekim 1917: Darbe mi, Sosyal Devrim mi?, çev. Oktay Emre, İstanbul, Yazın Yayıncılık, 1997, s. 33-47.

E.H. Carr, Bolşevik Devrimi, çev. Orhan Suda, Tuncay Birkan, 3 cilt, İstanbul, Metis, 1989, 1998, 2004.

Hélène Carrère D’encausse, “Dünya Devrimi mi? Tek Bir Ülke Devrimi mi?”, Lenin, çev. Ali Cevat Akkoyunlu, İstanbul, Doğan Kitap, 2002, s. 301-333.

 “Foreign Military Intervention and the Civil War”, The Great October Socialist Revolution, Moscow, Progress Publishers, 1977, pp. 461-469.

Zeki Velidi Togan, “Lenin’e Yazdığım Mektup”, Hatıralar, İstanbul, Tan Matbaası, 1969, s. 460-463.

 

II. SSCB’NİN İNŞASI (1921-1928)

 Önerilen konu başlıkları:

Stalin ve Komintern

Yalıtılmışlıktan Kurtulma Girişimleri ve Barış

NEP Döneminin Dış Politikası

Önerilen okuma:

Isaac Deutscher, “Stalin and the Comintern”, Arthur E. Adams, ed., Readings in Soviet Foreign Policy, Boston, D. C. Heath and Company, 1961, pp.62-69.

Joseph Stalin, “The Theory of ‘Socialism in One Country’”, Arthur E. Adams, ed., Readings in Soviet Foreign Policy, Boston, D. C. Heath and Company, 1961, pp.69-74.

E.H. Carr, The Soviet Impact on the Western World, New York, The MacMillan Company, 1948.

E. H. Carr, “Dış Politikada NEP”, Bolşevik Devrimi, C. 3, çev. Tuncay Birkan, İstanbul, Metis, 2004, s. 255-285.

Isaac Deutscher, “Dış Siyaset ve Komintern I (1923-33)”, Stalin, C. II, çev. Selahattin Hilav, 2. B., İstanbul, Sosyal Yayınlar, 1990, s. 135-174.

George von Rauch, “Soviet Foreign Policy 1922-1932”, A History of Soviet Russia, 4th ed., New York, Praeger Publishers, 1970, pp. 191-218.

 

 III. STALİN DÖNEMİ (1928-1939)

 Önerilen konu başlıkları:

ABD’nin SSCB’yi Tanıması

Milletler Cemiyeti’ne Üyelik

İspanyol İç Savaşı’na “Sovyet Müdahalesi”

 Önerilen okuma:

Joseph Stalin, “The International Situation”, Arthur E. Adams, ed., Readings in Soviet Foreign Policy, Boston, D. C. Heath and Company, 1961, pp. 114-121.

E.H. Carr, The Soviet Impact on the Western World, New York, The MacMillan Company, 1948.

Isaac Deutscher, “Dış Siyaset ve Komintern II (1934-41)”, Stalin, C. II, çev. Selahattin Hilav, 2. B., İstanbul, Sosyal Yayınlar, 1990, s. 175-242.

Anatole G. Mazour, “The Soviet Union in World Affairs (1929-1939)”, Russia, Tsarist and Communist, Princeton, D. Van Nostrand Company, Inc., 1962, pp. 711-740.

Yalçın Küçük, Sovyetler Birliği’nde Sosyalizmin Kuruluşu, 1925-1940, 3. B., Ankara, Dönem Yayıncılık, 1988.

Max Beloff, “Russia and the Spanish Civil War”, Arthur E. Adams, ed., Readings in Soviet Foreign Policy, Boston, D. C. Heath and Company, 1961, pp. 134-140.

J. V. Stalin, “SBKP(B) Merkez Komitesinin Faaliyeti Üzerine XVIII. Parti Kongresine Hesap Verme Raporu, 10 Mart 1939”, Tarih Çarpıtıcıları, çev. İsmail Yarkın, İstanbul, İnter Yayınları, 1989, s.109-119.

 

IV.  II. DÜNYA SAVAŞI (1939-1945)

Önerilen konu başlıkları:

Nazi-Sovyet Paktı

SSCB-Batı İttifakı

Önerilen Okuma:

Edward Hallett Carr, “The Nazi-Soviet Pact”, Arthur E. Adams, ed., Readings in Soviet Foreign Policy, Boston, D. C. Heath and Company, 1961, pp. 155-160.

Isaac Deutscher, “The Diplomatic Road to War”, Arthur E. Adams, ed., Readings in Soviet Foreign Policy, Boston, D. C. Heath and Company, 1961, pp. 161-172.

Harold C. Deutsch, “Garip Bir Devre: 1939-1941 Arasında Nazi-Sovyet Münasebetleri”, AÜSBFD, IX/3 (1954)’ten ayrı baskı.

Jonathan Halsam, “Stalin and the German Invasion of Russia 1941: a Failure of Reasons of State”, International Affairs, 76/1 (2000), pp. 133-139.

Ingeborg Fleischhauer, “The Molotov-Ribbentrop Pact: The German Version”, International Affairs (Moscow), 8/1991, pp. 114-129.

Gregoire Gafenco, Rus-Alman Harbinin İçyüzü, çev. Tevfik Sadullah, Yekta Teksel, İstanbul, Tasvir Neşriyatı, 1943, s. 16-33, 63-75, 141-152.

 

V. SOĞUK SAVAŞ (1945-1953)

 Önerilen konu başlıkları:

Tek Ülkede Sosyalizmden Doğu Blokuna

Çevreleme Politikası ve SSCB Dış Politikası

Stalin’in Ölümünün Sovyet Dış Politikası Üzerine Etkisi

Soğuk Savaş ve Sovyet Dış Politikası

Önerilen Okuma:

Andrei Zhdanov, “New Aspects of World Conflict”, Arthur E. Adams, ed., Readings in Soviet Foreign Policy, Boston, D. C. Heath and Company, 1961, pp. 244-256.

Ferhat Telli, haz., “Novikov’un Telgrafı”, Soğuk Savaş, İstanbul, YGS Yayınları, 1998, s. 143-160.

George von Rauch, “The End of the Stalin Era”, A History of Soviet Russia, 4th ed., New York, Praeger Publishers, 1970, pp. 396-417.

Josef Urban, The Warsaw Treaty, Prague, The Orbis Press Agency, 1977, pp. 7-36.

Mike Bowker, “Theories of the Cold War”, Russian Foreign Policy and the End of the Cold War, Aldershot, Dartmouth, 1997, pp. 243-259.

Martin Openheimer, “Footnote to the Cold War: The Harvard Russian Research Center”, Monthly Review, 48/11 (April 1997), pp. 7-17.

 

VI. HRUŞOV DÖNEMİ (1953-1964)

Önerilen konu başlıkları:

Barış İçinde Birarada Yaşama

SSCB’nin Blok-içi Politikası: Macaristan’a Müdahale

Kapitalist Dünya ile İlişkiler: Bunalımlar (Ortadoğu, U2, Küba)

 Önerilen okuma:

Nikita S. Khrushchev, “On Peaceful Coexistence”, Foreign Affairs, 38/1 (1959), pp.1-18.

George F. Kennan, “Peaceful Coexistence A Western View”, Foreign Affairs, 38/2 (1960), s. 171-190.

Fahir H. Armaoğlu, “Barış İçinde Birarada Yaşama’nın Sovyet Yorumu, A.Ü.S.B.F.D., Doç. Dr. Cem Sar’a Armağan, XXVII/3 (1972), s. 283-314.

N. S. Kruşçev, Kişi Kültüne Karşı, çev. Ahmet Fethi, İstanbul, Pencere Yayınları, 1991.

Andrei D. Saharov, Sovyet Rusya’da Düşünce Özgürlüğü ve Barış İçinde Yanyana Yaşama, çev. Necdet Sander, İstanbul, Sander Yayınları, 1969, s. 87-110.

Oral Sander, XX., XXI., XXII. Kongreler ve Sovyet Dış Politikası, Ankara, SBF Dış Münasebetler Enstitüsü, ?, s. 1-45.

Güneri Akalın, “A.B.D. ve S.S.C.B. Ekonomik Yardımlarının Karşılaştırmalı Özellikleri”, A.Ü.S.B.F.D., XXI/1 (Mart 1966), s. 47-87.

Wladyslaw W. Kulski, Peaceful Co-existence, Chicago, Henry Regnery Company, 1959.

Edward Crankshaw, The New Cold War Moscow v. Pekin, Middlesex, Penguin, 1965.

 

VII. BREJNEV DÖNEMİ (1964-1982)

Önerilen konu başlıkları:

Sovyet-Çin Anlaşmazlığı

Blokiçi Politika: Çekoslovakya’ya Müdahale, Polonya’da “Solidarnost”

Helsinki Sürecinde SSCB

Afganistan’a Müdahale: Yumuşama’nın Sonu

Silahsızlanma ve Sovyet Dış Politikası

Önerilen okuma:

Robert A. Jones, “ ‘Socialist Internationalism’ and the Warsaw Pact Intervention in Czechoslovakia”, The Soviet Concept of ‘Limited Soverignty’ from Lenin to Gorbachev: Brezhnev Doctrine, London, MacMillan, 1990, pp. 140-173.

Robert A. Jones, “Soviet ‘Correlation of Forces’ Analysis and Afghanistan”, The Soviet Concept of ‘Limited Soverignty’ from Lenin to Gorbachev: Brezhnev Doctrine, London, MacMillan, 1990, pp. 174-192.

Robert A. Jones, “The Soviet Proxy Intervention in Poland”, The Soviet Concept of ‘Limited Soverignty’ from Lenin to Gorbachev: Brezhnev Doctrine, London, MacMillan, 1990, pp. 193-210.

James M. Goldgeier, “Brezhnev and the 1973 Middle East War”, Leadership Style and Soviet Foreign Policy: Stalin, Khrushchev, Brezhnev, Gorbachev, London, John Hopkins University Press, 1994, pp. 75-94.

 “Soviet-Afghan Treaty of Friendship, Good-Neighbourliness and Co-operation”, Survival, XXI/2 (1979), pp. 92-93.

Oleg Ivanov, Sovyet-Çin İlişkileri, çev. Fatma Doğu, İstanbul, Sorun Yayınları, 1979.

Pekin-Moskova Çatışması, haz. Süleyman Ege, Ankara, Bilim ve Sosyalizm Yayınları, 1967.

 

VIII. GARBAÇOV VE DAĞILMA (1982-1991)

 Önerilen konu başlıkları:

Yeni Politik Düşünce: Garbaçov’un Dış Politikası

Ortak Avrupa Evi ve Doğu Bloku’nun Yıkılması

“Bilimsel-Teknolojik Devrim” ve Sovyet Dış Politikası

 Önerilen okuma:

Alexander Dallin, “New Thinking in Soviet Foreign Policy”, ed. Archie Brown, New Thinking in Soviet Politics, Oxford, MacMillan, 1992, pp. 71-85.

Martin McCauley, “ New Political Thinking and the End of the Cold War: 1985-1991”, Russia, America & the Cold War 1949-1991, London, Longman, 1998, pp. 65-87.

Robbin F. Laird and Erik P. Hoffmann, “’The Scientific-Technological Revolution’, ‘Developed Socialism’, and Soviet International Behavior”, Erik P. Hoffmann and Frederic J. Fleron Jr., The Conduct of Soviet Foreign Policy, New York, Adline Publishing Company, 1980, pp. 386-405.

Allen Lynch, “The Scientific-Technical Revolution and the Changing Face of International Relations”, The Soviet Study of International Relations, Cambridge, Cambridge University Pres, 1989, pp. 131-139.

G. Marinko, What is the Scientific and Technological Revolution?, Moscow, Progress Publishers, 1989.

Erik P. Hoffmann & Robbin F. Laird, “The Scientific-Technological Revolution” and Soviet Foreign Policy, N. Y., Pergamon Press, 1982.

Stephen Sestanovich, Gorbachev’s Foreign Policy: A Diplomacy of Decline”, Frederic J. Fleron Jr., Erik P. Hoffmann, Robbin F. Laird, eds., Soviet Foreign Policy, New York, Adline de Gruyter, 1991, pp. 574-589.

Pierrre Hassner, “Gorbachev and the West”, Frederic J. Fleron Jr., Erik P. Hoffmann, Robbin F. Laird, eds., Soviet Foreign Policy, New York, Adline de Gruyter, 1991, pp. 613-621.

F. Stephen Larrabe, “The New Soviet Approach to Europe”, Frederic J. Fleron Jr., Erik P. Hoffmann, Robbin F. Laird, eds., Soviet Foreign Policy, New York, Adline de Gruyter, 1991, pp. 638-663.

 

IX. GENEL DEĞERLENDİRME

Önerilen konu başlıkları:

Sovyet Dış Politikasında İdeolojinin Yeri

Sovyet Dış Politikasında İç Etkenlerin Rolü

Sovyet Deneyiminin 20. Yüzyıl Tarihindeki Yeri

Önerilen okuma:

STMA

James M. Goldgeier, “Domestic Bargaining Styles”, Leadership Style and Soviet Foreign Policy: Stalin, Khrushchev, Brezhnev, Gorbachev, London, John Hopkins University Press, 1994, pp. 17-33.

Erik P. Hoffmann, “Soviet Foreign Policy Aims and Accomplishments from Lenin to Brezhnev”, Robbin F. Laird, ed., Soviet Foreign Policy, New York, APS, 1987, pp. 10-31.

Yalçın Küçük, Sovyetler Birliği’nde Sosyalizmin Çözülüşü, İstanbul, Tekin Yayınevi, 1991.

İlker Aktükün, SSCB’den BDT’ye Nasıl Varıldı, İstanbul, Sorun Yayınları, 1995.

Doğu Perinçek, Stalin’den Gorbaçov’a, 3. B., İstanbul, Kaynak Yayınları, 1991.

John A. Armstrong, “The Domestic Roots of Soviet Foreign Policy”, International Affairs, 41/1 (1965), pp. 37-47.

Adam B. Ulam, “Soviet Ideology and Soviet Policy”, World Politics, XI/2 (1959), pp. 153-172.

Charles Gati, “ The Stalinist Legacy in Soviet Foreign Policy”, Erik P. Hoffmann, ed., The Soviet Union in the 1980s, New York, APS, 1984, pp. 214-226.

Joseph L. Nogee & Robert H. Donaldson, “Domestic Influences and the Making of Foreign Policy”, Soviet Foreign Policy since World War II, 2nd ed., New York, Pergamon Press, 1985, pp. 42-60.